તાજેતરની પોસ્ટસ

August 31, 2015

આરક્ષણનો મુદ્દોઃ 'મારું મારા બાપાનું ને તારામાં મારો ભાગ’ - 3

કટપ્પા આરક્ષિત જાતિનો હતો હતો જ્યારે બાહુબલી કરોડપતિ હતો અને પાટીદાર હતો છતાં તેને આરક્ષણ જોઇતું હતું એટલે કટપ્પાએ બાહુબલિને માર્યો.
          સોશિયલ નેટવર્ક પર આ અને આને મળતી આવતી ઘણી બધી પોસ્ટ જોઈ. આરક્ષણના મુદ્દે આ પહેલા જે બે પોસ્ટ લખી (પોસ્ટ 1 અને પોસ્ટ 2) તેના અનેકવિધ માધ્યમો દ્વારા જે પ્રતિભાવ મળ્યા, તે બધામાં પણ સૌથી સામાન્ય પ્રતિભાવ એજ રહ્યો કે પાટીદાર સમૃદ્ધ જ્ઞાતિ છે માટે તેમને આરક્ષણ મળવું જોઈએ નહિ.

          ફરી વાર બેવડા ધોરણની વાત થઈ. અત્યારનું આરક્ષણ જ્ઞાતિ આધારે અપાયું છે, આર્થિક પરિસ્થિતીના આધારે નહિ. અને શું આરક્ષિત જ્ઞાતિઓમાં કોઈ જ આર્થિક રીતે સમૃદ્ધ નથી? આપણે બધાએ એવા કિસ્સા જોયા છે કે જેમાં આરક્ષિત જ્ઞાતિના અતિસમૃદ્ધ લોકો પણ આરક્ષણનો લાભ લેતાં જ હોય છે. માટે જો પાટીદારો આરક્ષણની વાત કરે, તો તેમની સમૃદ્ધિના બહાના હેઠળ તેમને નકારી કાઢવા પણ બેવડા ધોરણની જ વાત થઈ કહેવાય. અત્યારે આપવામાં આવેલા આરક્ષણમાં ક્રીમી લેયર અને નોન ક્રીમી લેયરની વાત છે ખરી, પરંતુ તે વ્યવસ્થા પણ બિનઅસરકારક પુરવાર થઈ છે, તે પણ જગજાહેર હકીકત છે. અને સામા પક્ષે બધા જ પાટીદારો સમૃદ્ધ પણ નથી.
          તો, શું હું આ આરક્ષણની ચળવળનું સમર્થન કરું છું? ના, જરા પણ નહિ. કારણ કે સમગ્ર આંદોલન દિશાહીન છે. તેમની વાત એવી છે કે અમને ખાવા દો, અથવા તો ખાવાનું ફેંકી દો. જો અમને સામેલ કરો તો એ સાચું અને ન કરો તો એ ખોટું. આરક્ષણની પદ્ધતિમાં રહેલી ખામીઓ દૂર કરવાની તેમની માંગ નથી.
          સામાજિક સ્તરે કોઈ પણ પરિવર્તન રાતોરાત થતાં નથી, એટલે આરક્ષણ પણ રાતોરાત દૂર થશે નહિ. તેને ધીમે-ધીમે, તબક્કાવાર જ દૂર કરી શકાય પણ એ માટે સમાજની વિચારધારા બદલવી પડે અને ‘આ નાનો, આ મોટો’ એવી માન્યતાઓને જડમૂળથી ભૂંસવી પડે. એ વસ્તુ આંદોલનો કે તોડફોડથી નહિ જ થાય.
          મારા પ્રિય અભિનેતાઓમાંના એક એવા શ્રી ઉત્કર્ષ મઝુમદારે પણ પ્રથમ પોસ્ટ પછી વિગતે ઇમેલ કર્યો હતો. તેમણે એમ કહ્યું છે કે આરક્ષણની પદ્ધતિને સુધારવાની જરૂર છે, દૂર કરવાની નહિ અને જ્ઞાતિ આધારિત નહિ પરંતુ આર્થિક પરિસ્થિતી આધારિત આરક્ષણ વધારે યોગ્ય રહેશે. આ રહ્યાં અમારી વચ્ચેના ઇમેલ્સ (જેમાંથી અંગત વાતો કાઢી નાખી છે):
Dear Chirag,

Read your views on Reservation. First of all let me congratulate you to remove your surname from Daughter’s name and instead putting your wife’s and your name. A friend of mine has also done the same thing.

About reservation. We do not talk about reforming the reservation system we only talk about removing it.  Everybody from Savarna group talks about removing it  I am not going into merits and demerits of it. My point is why  nobody talks about Money Reservation?  That also discriminates against the talent or say natural justice, All the coaching classes, Private tuitions , Admission with a capitation fees should be banned. Malpractices in Exams and answer papers correction should also not be tolerated.

If one has a reservation about a student with a lower percentage getting an admission into a medical college and became a doctor and then question about his ability to cure a patient then one should ask the same question about a student getting admission into medical in spite of getting the low percentage because he is in a position to pay a capitation fees, but nobody questions that In fact  a person who spends so much money will be trying to recover that amount from his patients only. Ditto for engineers. 

When earth quake struck Kutch and Ahmadabad so many new buildings collapsed like a pack of cards in Ahmadabad the builders were not from Sc/St. In fact they were from higher caste only . They were not given a severe punishment to set an example Why? 

Those who pass out from IITS and IIMS migrate abroad for personal better prospects. Our govt. has spent lakhs of rupees on them, neither they return the money with interest or most important their talent and skills are never used for Nation building. People‘s hard earned money goes into a drain. We never questions those students’ attitude on the contrary we support them by giving good reasons for real reasons.

One  may say that the govt is responsible. So easy to put the blame on others. We suffer from Martyr syndrome.

You must be knowing that in horse races they have a handicap system so that race becomes even otherwise the fastest and youngest will always win. 

Even in USA they have an affirmative action plan for those who have been discriminate against. .

We keep our city dirty. Go on buildings the religious places , our Temples  stink of obnoxious wealth  but our country side remains without the toilets. Building Schools and hospitals are not our priorities. We want Govt to do everything. What do we do? Nothing .Only Aware about our rights but when it comes to our responsibilities we turn our faces the other way..

Our entire society has become corrupt.  A rot has seeped in. Remember a fragmented society can not prosper and live peacefully.

This is a dangerous situation for our society and country.  Violence is never a solution.

Now I understand why outsiders ruled over us. 

Warm wishes,

Utkarsh

આદરણીય ઉત્કર્ષભાઈ,

મારા પ્રિય અભિનેતાનો ઈમેલ મળવાથી અનહદ આનંદની લાગણી અનુભવું છું. તમારી વાતો સાથે સહમત છું.

અનામત જ્ઞાતિના બદલે આર્થિક ધોરણો અનુસાર આપવામાં આવે તો કદાચ કંઇક ફેર પડી શકે પરંતુ એ સિસ્ટમ પણ જો ભ્રષ્ટાચારનો ભોગ બને તો કોને અને કેટલો લાભ મળે એ પ્રશ્નાર્થ છે. પ્રયોગ કર્યા વિના ખબર પડે નહિ અને પ્રયોગ કર્યા પછી એ પ્રયોગ ખોટો હતો તેમ કોઈ પ્રશાસન સ્વીકારતું નથી. આ મુદ્દે પણ કાલે કંઈક લખવું છે. એ વાંચીને આપને અભિપ્રાય આપશો, તો ખૂબ જ આનંદ થશે.

સસ્નેહ,
ચિરાગ ઠક્કર 'જય'

Dear Chirag, 

I am happy to receive the prompt reply.

The point which I have been making is that the reservation may be kept bit it requires changes. Creamy layer has to be eliminated because in that also the same group grabs  all the benefits. Chhevadana Loko Sudhi to Labh Pahonchtoj nathi.

My main contention is Why nobody talks about Money Power. Stop that also. 

Allahabad High Court asked the Govt servants to Send their children to Govt. School because then only the standard will improve.

 I have worked in Doordarshan Kendra. I have seen that If SC/ST employee were below standard so were the High caste Hindu employees.

In Gujarati we have one Proverb “Sheera saru shravak na thavay.”

Warm Wishes,

Utkarsh

ક્રિમી લેયર એટલે આર્થિક રીતે સદ્ધર લોકોને વિશેષ લાભ મળે છે અને છેવાડાના લોકો સુધી એ લાભ પહોંચતા નથી એ વાત સાથે સહમત. એ લાભ જોકે મહદઅંશે ભ્રષ્ટાચાર થકી મેળવાતા હોય છે અને 'આટલા લાખ ખર્ચતા, તેટલો લાભ મળવો જોઈએ' એવો કોઈ નિયમ નથી. એટલે તે દિશામાં અલગ રીતે કામ થવું જોઈએ. એક વર્ગ એમ પણ માને છે કે જ્ઞાતિ નહિ પણ આર્થિક સ્થિતિને આધારે આરક્ષણ મળવું જોઈએ અને તેમના તર્ક પણ વિચારપ્રેરક છે. એ પદ્ધતિ કેટલી સફળ થઈ શકે છે તેનો અંદાજ તો માત્ર પ્રયોગ પછી જ આવે અને પ્રયોગ કરવા માટે વર્તમાન પદ્ધતિને તિલાંજલી આપવી પડે. એટલે પાછી એજ વાત આવે કે વર્તમાન પદ્ધતિનો વિરોધ કરો! આ દુષ્ચક્ર છે અને તેને તોડવા માટે સમાજે બહુ જ મહેનત કરવી પડશે.

આપના જેવા એક સફળ અને સંવેદનશીલ કલાકારમાં આટલી બધી સામાજિક નિસબત છે, તે બહુ જ આનંદદાયક વાત છે.

સસ્નેહ,
ચિરાગ ઠક્કર 'જય'


August 28, 2015

આરક્ષણનો મુદ્દોઃ 'મારું મારા બાપાનું ને તારામાં મારો ભાગ’ - 2

          ગઈકાલની મારી પોસ્ટ આરક્ષણનો મુદ્દોઃ 'મારું મારા બાપાનું ને તારામાં મારો ભાગ’ ના જવાબ રૂપે ફેસબુક, ગૂગલ પ્લસ અને ઇમેલ જેવા માધ્યમોથી અનેક કોમેન્ટ્સ મળી. તેમાં બ્રિંદા ભટ્ટ પંચોલીએ મને એક લાંબો ઇમેલ કર્યો. તેમના ઇમેલમાં વિવિધ સ્વરૂપે દલિતો સાથે થયેલા અને થઈ રહેલા અન્યાયની વિગતે વાત છે. તેમની વાત સાથે તો જેણે બુદ્ધિનું દેવાળું ફૂંક્યું હોય, તેજ અસહમત થઈ શકે. બીજું તેમણે મને એમ પણ લખ્યું છે કે મેં આરક્ષણના મુદ્દાને સિનેમા હોલની કતારના ઉદાહરણ સ્વરૂપે વધારે પડતો સરળ બનાવી નાખ્યો છે, એ આરોપ પણ માથે ચડાવવો જ રહ્યો.

          તારીખ 25 ઓગસ્ટ 2015 સુધી મારા અને તેમના વિચારોમાં તસુભાર પણ ફર્ક નહોતો. પણ એ તારીખે લાખો પાટીદારોને જીએમડીસી ગ્રાઉન્ડ ખાતે ભેગા થયેલા જોઈને મને વિચાર આવ્યો કે આટલો વિશાળ જનસમુદાય જે માંગણી કરી રહ્યો છે, તેના મૂળમાં ઉતરવાનો પ્રયત્ન થવો જ જોઈએ. મારુ મોસાળ પટેલ છે અને સૌથી ખાસ, સૌથી જૂનો મિત્ર પણ પટેલ છે. હું ન્યૂ રાણીપની જે સોસાયટીમાં રહું છું, તેમાં પણ (તમે ધારી જ લીધું હશે કે) બહુમતી લોકો પટેલ જ છે. તે બધા જોડે વાત કરતાં એક ફરિયાદ સૌથી વ્યાપક પણે સાંભળવા મળી અને તે ફરિયાદ નોકરી નહિ પરંતુ એડમિશનને લગતી હતી.
          એટલે પછી પટેલોને પડતાં મૂકીને મેં એડમિશનની પ્રક્રિયા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું અને તેમાં મને જે જાણવા મળ્યું એ તો મેં ગઈકાલની બ્લૉગ પોસ્ટમાં લખ્યું જ છે. મૂળ આક્રોશનું પ્રમુખ કારણ પણ એજ છે! SC, ST અને OBC ને જે આરક્ષણ અપાયું અને જેટલા ટકા આરક્ષણ અપાયું, એ બધું જ મંજૂર પણ જો તેમની અલગ કતાર ઊભી કરવામાં આવી હોય, તો તેઓ એક પગ એક કતારમાં અને બીજો પગ બીજી કતારમાં રાખીને બંને બાજુ લાભ ન લઈ શકે, એમ તેમનું કહેવું છે. મને એ વાતમાં કંઈક તથ્ય તો જરૂર લાગ્યું. તમે પણ તર્કના ત્રાજવે આ વાત તોળશો, તો તમને પણ એમાં તથ્ય દેખાશે.
          આરક્ષણ હેઠળ આવરી લેવાયેલી વિવિધ જ્ઞાતિઓને આરક્ષણનો વિશેષ લાભ આજ સુધી તો નથી થયો. તેના ઘણા કારણ હશે પરંતુ આરક્ષણ એ આ સમસ્યાનો ઉકેલ નથી, એ તો 65 વર્ષના પ્રયોગ પછી બધા જ સમજી શકે તેમ છે. આરક્ષણ નાબૂદી પણ તેનો ઉકેલ નથી અને એક ઝાટકે તો આરક્ષણ નાબૂદ થઈ પણ ન શકે, તે પણ સમજી શકાય તેમ છે. મૂળ વાત છે આરક્ષણ પદ્ધતિ દ્વારા બેવડાં લાભ આપવાની નીતિની.
          જેણે આરક્ષણ હેઠળ પ્રવેશ મેળવવો છે તેને આરક્ષણ વિનાની બેઠકો પર પણ પ્રવેશ માટેની મંજૂરી આપવી તર્કશુદ્ધ વાત નથી, એ મારો મુદ્દો હતો. એક સમૂહ વિશેષને થયેલા અન્યાય દૂર કરવા માટે અન્ય સમૂહને અન્યાય કરવો, એ ન્યાય કહેવાય ખરો? બેવડા લાભની નીતિને દૂર કરી દેવામાં આવે, તો વિરોધ કરનારામાંથી 50% લોકો તો પોતાનો વિરોધ અવશ્ય પાછો ખેંચી લેશે.
          બેવડા ધોરણો વાળી વાતમાં એક બીજો મુદ્દો પણ બાકી છે, તેની વાત કાલે.
          બ્રિંદાબહેનનો ઈમેલ આ રહ્યોઃ

Dear Chiragbhai,

i hope reservation was an easy issue like standing in a queue for movie ticket! you will agree that there is historical discrimination done to Dalits and Adivasis over thousands of years. majority of them are still suffering because of that. asset holding is less in them which forces them to go for labour work or jobs in unorganized sector. some of them get into govt jobs, which is just 2% of 16% population of SCs in India. pl visit any govt school, PHC, you'll see majority of SCs, STs and OBCs availing the facility because they can't afford private services. with poor base of education and healthcare, they are weaker competitors in running race / cinema ticket already. 

within reservation category also, there is merit and Dalit/Adivasi and OBC students have to compete among themselves to get a seat. it is a myth that students with 40-50% get admission and general category students who get higher % get left-out. yes, SC/ST/OBC can avail general seats on the basis of merit, not otherwise. SCs constitute 16% population, STs about 8% and OBCs 27% (rough figures, can check with census 2011 data). now 51% population which has been oppressed, exploited and marginalized cannot expect/deserve rightful place in educational institutions? also, you would know that dropout rate at class 5-7 is higher among these communities because of reasons which include un-affordability, discrimination at school (called by caste names like Bhangi/dheda, asked to sit separately, asked to clean toilets, to name a few), distance from school (majority of Dalit helmets don't have school in proximity of residence, and parents being daily wage earners can't afford transportation). now you would say that they have scholarships and subsidies for bus pass, midday meal, etc., but pl consider deep rooted corruption in all these schemes, which effectively reaches a few and with reduced benefit.

the other side of reservation is ugly where students who get into IITs/ AIIMS through reservation, but on merit are subjected to humiliation everyday and they either dropout / commit suicide. pl search the net, you will find many news of such suicides. it gives a different picture of mindset of 'general category' 'educated' people who can't stand an equal from a 'lower' caste. they both would have scored same marks in Board exam and entrance test, but are treated very differently. mirror of primary school education of sitting separately, asked to do menial jobs, insulted publicaly, taunted for being from such category, etc. 

i request you to watch India Untouched, a film produced Drishti Media Collective, based in Ahmedabad. you'll be able to see live examples of apparent and subtle discrimination done to Dalits and may agree for positive discrimination / affirmative action awarded to them as reparation. 

if you wish to see the plight of Dalits in Gujarat, i request you to get in touch with Jitendra Rathod who works with Valmikis, scavenging community in Ahmedabad city who are cleaning human excreta even today in mega-city Ahmedabad. unbelievable but true. he can take you to the sites and show what lies below the glitter of development. you can visit Dalit Shakti Kendra, in Nani Devti near Sanand, where hundreds of youth who have suffered caste discrimination are getting different vocational skills to come out of caste based occupations like agricultural labor, tannery, cobbling, scavenging, drum beating, dragging dead animals, manual scavenging, etc. Janvikas is an organziation that has addressed caste issues for the last 30 year. you can visit meet its leader Vijay Parmar. 

i also used to think like you and many others who think there is no inequality and everyone should follow one queue and may the best win. but when the ground is uneven, many are not allowed to enter, run barefoot, competition will not be healthy or equal, right? but while working with these communities in Gujarat and other parts of the country, my opinions have changed, anger for injustice increased and commitment to make a change strengthened. 

unfortunately i'm not in Ahmedabad or don't visit it often, else would have shown you different reality myself. i can help you get in touch with Jitendra/ people at Dalit Shakti Kendra / Vijay Parmar who can help you see the other side. let me know, if you wish to explore it.

i think a lot of our anger for reservation also comes from perceived loss/ insecurity or fear of the lesser known. it applies to communalism, racism, regionalism, ethnicity based bias, etc. 

you may find my ideas incoherent / mixed up, but this is what i strongly feel about and stand for.

and congratulations on courageous attempt of shedding caste-name / surname for your daughter. very few can do that! i agree if we do that, in 2-3 generations, things will be different.

warm regards,

Brinda.

August 27, 2015

આરક્ષણનો મુદ્દોઃ 'મારું મારા બાપાનું ને તારામાં મારો ભાગ’

          25મી તારીખે અમદાવાદની એક પ્રતિષ્ઠીત ઇજનેરી કૉલેજના એક વરિષ્ઠ પ્રોફેસર સાથે મારે વિગતે વાત થઈ. તેઓ વર્ષોથી કૉલેજની ‘એડમિશન કમીટી’ના સભ્ય છે અને એ પ્રક્રિયાનું ઊંડું જ્ઞાન ધરાવે. મેં તેમને ફેરવી-ફરવીને જાતજાતના પશ્નો પૂછીને એક વાતની ચકાસણી કરી હતી. કોઈ પણ અનામત કેટેગરીનો ઉમેદવાર જ્યારે એડમિશન માટે ફોર્મ ભરે છે, ત્યારે તેને બે બાજુ લાભ મળે છે. સિસ્ટમ આખી કોમ્પ્યુટરાઈઝ્ડ છે અને એ સોફ્ટવેર મુજબ, જો તેના ટકા વધારે હોય, તો માત્ર મેરિટના આધારે તેને ઓપન કેટેગરીની સીટ પર પ્રવેશ મળે છે. જો તેના ટકા ઓછા હોય, તો તેને આરક્ષણ મુજબની સીટ પર પ્રવેશ મેળવવાની બીજી તક પણ મળે છે. સરવાળે એવું બનતું હોય છે કે આરક્ષણ હેઠળ આવરી લેવાયેલા ઉમેદવારોની કુલ પ્રવેશ સંખ્યા ક્યારેક તો 55 થી 60% સુધી થઈ જાય છે.

          તમે સિનેમા હોલમાં ટિકિટ લેવા ઊભા છો, ચાર કતાર થયેલી છે, A,B,C ને D. કતાર બહુ લાંબી છે, ટિકિટોની પડાપડી ચાલી રહી છે. તમે કતાર A માં ઊભા હોવ, અને કતાર D ઝડપથી ચાલવા માંડે એટલે તમે D માં ઘૂસી જઈને ત્યાં હક જમાવો, તો ત્યાં ઊભેલા લોકો તમારો હુરિયો બોલાવે, એ સ્વાભાવિક છે. એ સમયે કતાર D માં ઉભેલા લોકોને એમ સમજાવવું કે કતાર A વાળા ભાઈએ સદીઓથી આવી ફિલ્મ નથી જોઈ, એટલે તેમને ટિકિટ મેળવવાનો પ્રથમ હક છે, એ સાવ મૂર્ખામી ભરી દલિલ લાગે છે.
          કાંતો બધા માટે એક જ કતાર હોવી જોઈએ અને જો એકથી વધારે કતાર હોય, તો એક કતારની વ્યક્તિ બીજી કતારમાં ન પ્રવેશે, એજ ઉપાય તાર્કિક છે. ‘મારું મારા બાપાનું ને તારામાં મારો ભાગ’ની ફિલસૂફી કોઈના ગળે ઉતરે નહિ.
Disclaimer: હું જ્ઞાતિ, જાતિ અને ધર્મના વાડાઓનો સખ્ખત વિરોધી છું. એટલે જ મેં મારી દીકરીનું કાયદેસરનું નામ “આર્ના કાજલ ચિરાગ” રાખ્યું છે, જેથી તેના પૂરતા કોઈ વાડા ન હોય. આ નામ જન્મનું પ્રમાણપત્ર, પાસપોર્ટ, સ્કૂલ અને બેંક બધે જ સ્વીકૃત છે. બે પેઢી આ વસ્તુ અપનાવે, તો કદાચ ત્રીજી પેઢીમાં આવી બધી સમસ્યાઓ ન પણ હોય. અને પુત્રી જન્મની પીડા આપનાર માતાને પણ આ નામથી પૂરતું સમ્માન મળશે, એ તો બહુ મોટો લાભ છે! (જોકે આવું પગલું ભરવા બહુ જ નૈતિક હિંમત જોઈએ, એ તો કલ્પી શકાય તેમ છે.)

August 24, 2015

અશ્વિની ભટ્ટની 'આશકા માંડલ'નું વાચિકમ

*અશ્વિનીદાદાના જન્મદિવસે (12 જુલાઈ) શરૂ થયેલી 'ગુજરાતી બુક ક્લબ'ની બીજી સભા (23/08/2015) પણ સંપૂર્ણ અશ્વિનીમય રહી. આજે તો દાદાની 'આશકા માંડલ' પર જ ચર્ચા અને વાચિકમનું આયોજન હતું.
અરુણાબેન જાડેજા, તૃપ્તિબેન સોની અને ડૉ. તુષાર શાહ
*અતિથિ વિશેષ તરીકે અશ્વિની દાદાને "પિતા તરીકે દત્તક લેનાર" તૃપ્તિબહેન સોની અને દાદાના હાર્ટ સર્જન ડૉ. તુષારભાઈ શાહ હાજર હતાં.
*સૌ પ્રથમ તો 'આશકા માંડલ'ના ત્રણ દ્રશ્યોનું વાચિકમ કરવામાં આવ્યું. પ્રથમ દ્રશ્ય એ કે જેમાં આશકાનો કથામાં સોના તરીકે પ્રવેશ થાય છે અને સિગાવલ કેશી પહેલી વાર તેને મળે છે. બીજું દ્રશ્ય ક્લાઇમેક્સમાંથી જેમાં સિગાવલે જેસાને માર્યા પછી આશકાનો સ્ત્રી સહજ ઉગ્ર પ્રતિભાવ અને કર્નલ બર્નાડ હન્ટની હત્યા બદલ અનુપસિંહ પ્રત્યે શ્રીદેવીનો સ્ત્રી સહજ ઉગ્ર પ્રતિભાવ ઝીલાય છે. નવલકથાના સૌથી અંતિમ દ્રશ્યને વાચિકમના ત્રીજા દ્રશ્ય તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યું હતું.
*વાચિકમના બીજા અને ત્રીજા દ્રશ્યની સાઉન્ડ ક્લીપ નીચે આપી છેઃ

'આશકા માંડલ'નું વાચિકમ કરી રહેલા
અંકિત પટેલ, આરજે માઇકલ અને ઉર્વશી


*ગુજરાતીરેડિયો.કોમ ના આરજે માઇકલ, ઉર્વશી, અંકિત પટેલ અને નૈષધ પુરાણીએ આ સમગ્ર વાચિકમ કર્યું. કાર્યક્રમનું સંચાલન પણ નેષધ પુરાણીએ જ કર્યું હતું.
*વાચિકમ પછી અશ્વિનીદાદા જેને પોતાની પુત્રીવત માનતા તે તૃપ્તિબેન શાહે ભીની આંખે પોતાની દાદા સાથે જોડાયેલી સ્મૃતિઓ કહી સંભળાવી. 2007 માં અશ્વિનીદાદાને જે હ્રદયની તકલીફ થઈ હતી, તેનું વર્ણન તેમણે એક રસપ્રચુર નવલકથાની જેમ જ પત્રમાં કર્યું હતું, જેના કેટલાંક અંશો તેમણે સ્મૃતિના આધારે કહી સંભળાવ્યા.
*તૃપ્તિ બહેનના એક વાક્ય નીચે મત્તુ મારવા તો કેટલાંય મળી આવશે તેનો મને વિશ્વાસ છે. તેમણે કહ્યું હતું કે અશ્વિની ભાઈના ઉમદા વ્યક્તિત્વને કારણે જ તેઓ ઉમદા સાહિત્ય રચી શક્યાં હતાં. દાદાને મળી ચૂકેલા મોટાભાગના લોકોની જેમ તેમણે પણ અશ્વિનીદાદાની તમામ લોકો પ્રત્યેની સમતાની વાત કરી હતી.
*શબ્દશઃ અશ્વિની દાદાના હ્રદયને સ્પર્શી ગયેલા ડૉ. તુષારભાઈ શાહે પણ પોતાની સ્મૃતિઓ કહી સંભળાવી હતી. હ્રદયમાં લગાવેલું પેસમેકર, વિમાનમાં બેસતી વખતે જ એ પેસમેકરમાં થયેલો 'ઘંટનાદ' અને તેમના 15 વર્ષના સંબંધની વાતો હ્રદયસ્પર્શી હતી.
*સાંજે 5 થી 6-30 એમ કુલ 90 મિનિટ ચાલેલા કાર્યક્રમના અંતે દાદાની ભવન્સ, મુંબઈ ખાતેની "જો આ મારું છેલ્લું પ્રવચન હોય તો..." વાળી સ્પીચનો આ વીડિયો બધાએ માણ્યો હતો અને તેમના વ્યક્તિત્વનો એક અંશ પામ્યા હતાં.
*સામાન્યતઃ એક 'બુક ક્લબ' પાસેથી એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે કે તેમાં પુસ્તકો વિષે ચર્ચા થાય પણ અહિં સમયનો અભાવ અને કાર્યક્રમનું માળખું એવી મંજૂરી આપે તેમ નહોતા. નહિતર દાદાના ઘણા ચાહકો પાસે પોતાના આગવા અનુભવો અને સ્મૃતિઓનો ખજાનો તૈયાર જ હતો.

August 14, 2015

સંથારાના ચુકાદાના સંદર્ભે



'If your word of honour is in conflict with the law, then you must break your word and take dishonour upon your name,' said Vashishta. 'That is dharma.'- Vashishta in 'Scion of Ikshvaku' by Amish Tripathi

‘જો તમારી પરંપરા નિયમની વિરુદ્ધ હોય, તો એ પરંપરા તોડીને તમારે જાતે જ અપમાન ભોગવી લેવાનું,’ વશિષ્ઠે કહ્યું. ‘એજ ધર્મ છે.’-અમીશ ત્રિપાઠીના 'ઇક્ષ્વાકુના વંશજ' પુસ્તકમાં વશિષ્ઠ

August 09, 2015

આરક્ષણ આંદોલનના સંદર્ભે

'One of the things that differentiates us from animals is that we do not kill our weak. But if the government interferes to such an extent that the weak thrive and the strong are oppressed, society itself will collapse over time. A society should not forget that it thrives on the ideas and performance of the talented among its citizens. If you compromise the prospects of the strong, and lean too much towards the interests of the weak, then your society itself goes into decline.'
-Shatrughan in 'Scion of Ikshvaku' by Amish Tripathi

જો આપણે કોઈ એક વાતે પ્રાણીઓથી ભિન્ન હોઈએ તો એ કે આપણી વચ્ચે રહેલા નબળા માણસોને આપણે મારતા નથી. પરંતુ પ્રશાસન જો એટલું બધુ પ્રભાવી બની જાય કે તેના આધારે નબળાની સંખ્યા વધવા માંડે અને સબળાને દબાઈને રહેવું પડે, તો લાંબા ગાળે એ સમાજનું જ પતન થઈ જશે. સમાજે એ ન ભૂલવું જોઈએ કે તેનો વિકાસ તો માત્ર પ્રતિભાવાન લોકોના વિચારો અને કાર્યોને લીધે જ થાય છે. જો તમે એ પ્રતિભવાન લોકોનો જ વિકાસ રુંધી નાખો અને નબળા લોકોના હિતને જ પ્રાધાન્ય આપવા માંડો, તો તમારો સમાજ આપોઆપ જ પતનની દિશામાં અગ્રેસર થશે.
-શત્રુઘન, અમીશ ત્રિપાઠીના પુસ્તક 'ઇક્ષ્વાકુના વંશજ' માં