તાજેતરની પોસ્ટસ

December 08, 2012

ઇન્ડી બ્લૂઝઃ VIBGYOR


·         રોજ સવારે ઊઠીને ગુજરાતી વર્તમાનપત્ર હાથમાં લેતાં જ દિલ બાગ-બાગ થઈ જાય છે અને તેને વાંચતા-વાંચતા એ બાગમાં પાનખર પણ આવી જાય છે.
·         બે ગુજરાતી ન્યૂઝ ચેનલ્સ જોઈને આનંદ થયો. તેને જોનારો વર્ગ પણ છે, એ જોઈને વિશેષ આનંદ થયો. ગુણવત્તા પણ સુધરશે એવી આશા.
·         અત્યારે રસ્તાઓ પર સૌથી વધારે હોર્ડિંગ્સ ચૂંટણી અને મોબાઇલ કંપનીના જ જોવા મળે છે. બંને ક્ષેત્રમાં ગળાકાપ સ્પર્ધા ચાલી રહી છે.
·         પાછલા સાત વર્ષમાં અમદાવાદમાં ફ્લાય-ઓવર્સ અને અંડર-પાસ જેટલા ગણા થયાં છે તેનાથી બમણા કે ત્રણ ગણા મંદિરો વધ્યા છે અને છતાંય ભક્તોની પરિસ્થિતિ તો એમની એમ જ છે!
·         પહેલી વાર મૂવી જોવા ગયા અને ટિકિટ લીધા પછી ભાજી-પાંઉનું કાઉન્ટર શોધવાનો પ્રયત્ન કર્યો, તો McDonald, Subway અને Pizza place જ નજરે પડે. હે ભગવાન!
·         આજે એક મિત્રના મિત્રએ સરસ વાક્ય કહ્યું: “મોબાઇલ અને TV એ સંબંધો ટૂંકા કરી નાખ્યા છે.”
·         છેલ્લે આપણી ઇન્ડિયન ફ્લેવર વાળો એક ફોટોઃ પેલા સાઇન-બોર્ડ પર સૂચના મારેલી છે “Two Wheeler Towing Zone”


November 29, 2012

ઇન્ડી બ્લૂઝઃ બે સમાચાર

વિદેશમાંથી સ્વદેશ જવાનું થાય એટલે પહેલા બે-ત્રણ અઠવાડિયાં તો ખરીદી કરવામાં જ જાય. મારું ફેવરિટ શૉપિંગ પ્લેસ એટલે ગાંધી-રોડ પર આવેલ ‘નવભારત સાહિત્ય મંદિર’. ગયા બુધવારે જ (૨૧/૧૧/૨૦૧૨) ત્યાં જવાનો મેળ પડ્યો અને તેના કર્તા-હર્તા શ્રી મહેન્દ્રભાઈ શાહે બે સમાચાર આપ્યાં. એક સારા છે અને બીજા ખરાબ.
ખરાબ સમાચાર એ છે કે આપણા પ્રિય અશ્વિની ભટ્ટ માંદા છે. લાભ-પાંચમના રોજ હોસ્પિટલમાંથી ડિસ્ચાર્જ મળ્યા બાદ તેમણે એમ કહ્યું હતું કે તેઓ તેમના ચાહકોને કારણે જ આ વખતે પણ ઊગરી ગયા છે. અત્યારે તો તેમના પેંગડામાં પગ મૂકી શકે તેવો એક પણ લેખક આપણી પાસે નથી. એ ઉત્તમ લેખક અને ઉમદા માનવીના સ્વાસ્થ્ય માટે ઉપરવાળાને પ્રાર્થના.
સારા સમાચાર એ છે કે ૨૦૧૩માં નવભારત સાહિત્ય મંદિર ૧૦૦ eBooks લઈને આવવાનું છે. તે પુસ્તકો કયા હશે, તે પ્રશ્નનો જવાબ ન મળ્યો. તે કયા ફોરમેટમાં હશે, તેનો જવાબ પણ  ન મળ્યો  પણ મારી ધારણા છે કે ePub માં જ હશે. મહેન્દ્રભાઈએ એમ પણ કહ્યું કે એ પ્રયોગની સફળતા પર ભવિષ્યના ઘણાં નિર્ણયોનો આધાર છે. જો એ eBooks પ્રકાશિત થશે, તો ગુજરાતી ભાષાના પુસ્તકોને ડિજિટલ એજમાં લઈ જવાની દિશામાં તે એક મહત્વનું સીમાચિહ્ન બની રહેશે. Fingers crossed.


November 18, 2012

યુ.કે. બાઇટ્સઃ લંડન ગામના ગાંડા - ૪

          ૨૩૪૯ દિવસ પહેલાં (એટલે કે ૧૫ જૂન, ૨૦૦૬ના રોજ) યુ.કે.માં પહેલી વાર પગ મૂક્યો ત્યારે મનમાં અસંખ્ય ગૂંચવાડા હતાં, દ્વિધા હતી અને કંઇક નવા સાહસનો રોમાંચ પણ હતો. આટલા દિવસોમાં ભાગ્યે જ કોઈ દિવસ સમાન રહ્યો અને ભાગ્યે જ કોઈ દિવસ કોરો રહ્યો. દરેક દિવસે કંઇક નવું કરવાનું થયું અને કંઇક નવું શીખવા મળ્યું. ઘણું જ મેળવ્યું અને ઘણું જ ગુમાવ્યું પરંતું સરવૈયુ ઉધાર ખાતે જમા છે કે જમા ખાતે ઉધાર છે એ હજી ખબર નથી પડી. જોકે આ દેશમાં આવીને પુત્રી આર્ના અને અમૂલ્ય મિત્રો મળ્યાં, તે બહુ જ મોટું જમા પાસું છે અને સામા પલ્લે અંગત સ્વજનની અંતિમ પળે હાજર ન રહી શક્યાંની એટલી જ મોટી ઉધારી પણ છે.
          પણ કહે છે ને કે "All good things must come to an end." આજે એ સાહસનો અંત આણીને સ્વદેશ પાછો ફરવા નીકળ્યો છું. પહેલા દિવસે મનમાં જેટલા ગૂંચવાડાઓ અને દ્વિધા હતી, એટલા જ ગૂંચવાડાઓ અને દ્વિધા અત્યારે પણ છે. પ્રકાર કદાચ અલગ હશે, પણ માત્રા તો એજ છે. કદાચ સવાલ બદલાયા હશે, પણ ઉત્તરવહી અને કલમ તો એજ છે.
          જેના જેના હ્રદયમાં થોડીક જગા બનાવી છે, એ તમામે આ પગલાં પાછળ રહેલાં જોખમ સમજાવ્યાં છે અને મને પણ એની પાક્કી માહિતી છે. પણ સામા વહેણે તરવાની એક કુટેવ છે અને હંમેશા એજ કરતો આવ્યો છું માટે આ વખતે પણ એમ જ કરવાનું નક્કી કર્યું છે. જીવનના દરેક પગલે સફળતા ન મળે તેની પણ જાણ છે અને છતાં નીકળી પડ્યો છું. ચામાચીડિયાનો અવતાર તો ઊલટા લટકીને જ પૂરો થાયને?
          લંડનમાં એક જગ્યાએ એક સરસ વાક્ય વાંચ્યું હતું. તાજો રંગ કરેલ હોવાથી સૂચના મારી હતીઃ "Wet Paint OR You Have to Take A Little Bit of Me With You." જે જે મળ્યા છે એ બધામાંથી A Little Bit ને હ્રદયમાં સંઘરીને જઉં છું. યુ.કે.માંથી બહાર જઉં છું પણ યુ.કે. મારામાંથી ક્યારેય બહાર નહીં જાય. હ્રદયમાં સંઘરેલા અસંખ્ય અનુભવો વિશે અહીં જ લખતો રહીશ. આ બધી પળોજણમાં પાછલા બે મહિનાથી બ્લૉગ બાજુએ મૂકાયો હતો. જીવનની ગાડી પાટા પર ચડશે, એટલે ફરી પાછો અહીં જ મળતો રહીશ.

We are our choices.
- Jean-Paul Sartre

રિલેટેડ બ્લૉગ-પોસ્ટ્સઃ

October 03, 2012

યુ.કે. બાઇટ્સઃ ઢળતી સાંજે અનુભવેલું ‘A Midsummer Night’s Dream’

જ્યારે પણ આ બ્લૉગ પર શેક્સપિયરની વાત કરી છે, ત્યારે-ત્યારે એ ગ્લોબ થિયેટરના સંદર્ભે જ કરી છે. પણ શેક્સપિયર માત્ર ગ્લોબ પૂરતાં થોડા સીમિત છે? એ તો વિશ્વવિભૂતિ છે. શેક્સપિયરને જેવો આવકાર દુનિયાના ખૂણે-ખૂણે મળ્યો છે એવો બીજા કોઈ નાટ્યકારને મળ્યો છે ખરો? શેક્સપિયરને બધા અપનાવે છે અને પોતાની આગવી રીતથી અપનાવે છે. અને શેક્સપિયર પણ પાણી જેવો, પાત્ર મુજબ આકાર ધારણ કરનારો. હમણાં જ બાર્ડનું નાટક ‘All’s Well that Ends Well’ ગુજરાતીમાં ‘મારો પિયુ ગયો રંગૂન’ નામે ન ભજવાયું? એક વાર Macbeth નાટકના એક બહુ જૂના મંચનનો વીડિયો જોવા મળ્યો હતો, જેમાં પેલી પ્રખ્યાત ત્રણ ડાકણો Weird Sisters (Three Witches)ની જગ્યાએ ત્રણ અરીસા હતાં! થોડા સમય પહેલા (૦૧/૦૮/૨૦૧૨) શેક્સપિયરનો કંઈક અલગ જ અનુભવ કર્યો હતો, આજે તેની વાત કરું.
લંડનની અમેરિકન, કેનેડિયન, ઇટાલિયન અને ઇન્ડોનેશિયન એમ્બેસીની વચ્ચે એક નાનકડું પાર્ક છે જેને Grosvenor Square ના નામે ઓળખવામાં આવે છે. ઓલિમ્પિક ૨૦૧૨ના ઉપક્રમે આ પાર્કમાં વિવિધ સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોનું જાહેર આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. તેમાં એક કાર્યક્રમ એટલે The Principal Theatre Company દ્વારા ભજવવામાં આવેલું પ્રિય શેક્સપિયરના ‘A Midsummer Night’s Dream’ નું મોર્ડન ઇન્ટરપ્રિટેશન.
૧૯૯૯માં સ્થપાયેલી The Principal Theatre Company વિશે એટલું ખાસ નોંધવાનું કે આ કંપનીનો મુખ્ય ધ્યેય છે નવી પેઢીને નાટકથી અને નાટકોને નવી પેઢીથી પરિચિત કરાવવા. માટે તેવો આવા જાહેર કાર્યક્રમો યોજતાં રહે છે અને તેમના દ્વારા સ્કૂલ વર્કશોપ્સ અને પ્રોફેશનલ વર્કશોપ્સ પણ યોજવામાં આવે છે.
આ આખો અનુભવ બહુ જ અલગ હતો કારણે કે તે એક ખુલ્લા પાર્કમાં જાહેર જનતાની અવર-જવર વચ્ચે ભવાઈની જેમ ભજવાયેલું નાટક હતું અને મૂળ નાટક નહીં પરંતું તેનો આધુનિક ભાવાનુવાદ હતો. ગ્લોબમાં ભજવાતા નાટકો શેક્સપિરિયન ટેક્સ્ટને વફાદાર રહીને ભજવવામાં આવે છે અને તેની લંબાઈ સામાન્યતઃ ૩ કલાક હોય છે જ્યારે અહીં નાટક ૧ કલાકમાં જ પતાવી દેવામાં આવ્યું. મૂળ નાટકની કથામાંથી ઘણુંબધું ગાળીને માત્ર અને માત્ર મનોરંજક ભાગને રાખીને બહુ બધા નોન-શેક્સપિરિયન સંવાદો ઉમેરીને નાટક ભજવવામાં આવ્યું. પણ અનુભવ ગમે તેવો હતો.

‘A Midsummer Night’s Dream’ એ શેક્સપિયરના ખૂબ જ લોકપ્રિય નાટકોમાંનું એક છે અને અવારનવાર ભજવાતું રહે છે કારણે કે તેના પ્લોટ્સમાં ઘણી બધી શક્યતાઓ રહેલી છે. આ નાટકમાં ત્રણ પ્લોટ્સ છે. રાજા-રાણીના લગ્ન, ચાર પ્રેમીઓ અને છ નવશિખાઉ કલાકારો કે જેમને જંગલમાં વસતી પરીઓ પોતાના ઇશારા પર નચાવતી હોય છે. આ મોર્ડન ઇન્ટરપ્રિટેશનમાં પહેલા બે પ્લોટ્સને હાંસિયામાં ધકેલીને છ નવશિખાઉ કલાકારો વાળા પ્લોટને મુખ્ય રાખવામાં આવ્યો છે અને તેના દ્વારા આજના અભિનય જગતની છૂટથી ખિલ્લી ઊડાવવામાં આવી છે. (હિન્દી મૂવી ‘પ્રાણ જાયે પણ શાન ન જાયે’ની જેમ.) અભિનેતાઓના રંગબેરંગી આધુનિક વસ્ત્રો અને પરીઓની રંગીન વિગ અને આધુનિક પ્રોપ્સ વિશેષ ધ્યાન ખેંચે તેવા હતાં. બોલિવુડમાં અસંખ્ય વાર ભજવાયેલું હિરો-હિરોઈનનું બે અલગ છેડેથી દોડીને ભેટવાનું દ્રશ્ય પણ અહીં ભરપેટ હસાવી જાય છે. ૬ કલાકારો નાટકમાં છેલબટાઉ અભિનેતાઓનું પાત્ર ભજવે છે. તેઓ એક નાટકનું રિહર્સલ કરે છે એ ભાગ સૌથી મનોરંજક છે. એ દરમિયાન એક પાત્ર, આપણા દશેરાના રાવણની જેમ, શરીર પર ખોખા લગાવીને દિવાલનું પાત્ર ભજવે છે તો બીજું પાત્ર છાતી પર વિશાળ ફુગ્ગા લગાવીને સ્ત્રૈણ પાત્ર પણ ભજવે છે અને દર્શકો એટલા બધા હસે છે કે પાર્કમાં ચણતાં કબૂતરો પણ ઊડી જાય છે અને આવતા-જતાં લોકો પણ ઘડી-બે-ઘડી ઊભા રહીને મનોરંજન મેળવી લે છે. એક દ્રશ્ય એવું આવે છે કે પેલું દિવાલ બનનાર પાત્ર ભાગી જાય છે એટલે દર્શકગણમાં બેઠેલા કોઈકને મંચ પર બોલાવીને એ ખોખાની દિવાલ પહેરાવીને બે-ચાર મિનિટ માટે તે દર્શકને દિવાલ બનાવવામાં આવે છે. એકવાર એક પરી ‘ઊડતી-ઊડતી’ આવીને મારી ખુરશી પકડીને મારી પાછળ જ બેસી જાય છે અને જ્યારે એમ બોલે છે કે ‘He looks nice as a donkey but doesn’t sing any better.’ ત્યારે પાછલી હરોળમાં બેઠેલા બધાને એમ થાય છે કે કોઈ ખિજાયેલા દર્શકની આ કોમેન્ટ હશે! ૬ અભિનેતા, ૬ અભિનેત્રી અને ૧ સંગીતકાર એમ કુલ ૧૩ કલાકારોએ આ નાટક ભજવ્યું હતું. તેમાં એક લાકડાની લાંબી બેન્ચ, પ્લાસ્ટિકની ફાઈલ, કાગળો, ત્રણ ઝાડું, બ્લેન્કેટ, ચાદર, મૅગેઝિન, ટિસ્યૂ પેપર, બે બબલગન્સ, કાર્ડબોર્ડ બોક્ષીસ, રમકડાની તલવાર જેવા ઘણાં તદ્દન નોન-શેક્સપિરિયન પ્રોપ્સ વાપરવામાં આવ્યા હતાં. જ્યારે સંગીત માટે ખંજરી, ગિટાર, શરણાઈ, વાંસળી જેવા પારંપરીક વાજિંત્રો હતાં. ૧ કલાક ક્યાં વીતી ગયો અને નાટક ક્યારે પૂરું થયું તેની જરા પણ ખબર ન પડી.
આનંદદાયક નાટકના કેટલાક ચોંટડુંક સંવાદો (જેમાંના ઘણાબધા આ ઇન્ટરપ્રિટેશનમાં નહોતા.)-
·           The course of true love never did run smooth.
·         Swift as a shadow, short as any dream;/Brief as the lightning in the collied night.
·           So quick bright things come to confusion.
·           My heart/Is true as steel.
·           A lion among ladies is a most dreadful thing.
·           Lord, what fools these mortal be!
·           Cupid is a knavish lad,/ Thus to make poor females mad.
·           The lunatic, the lover, and the poet/ Are of imagination all compact.
·           The best in this kind are but shadows, and the/ worst are no worse, if imagination amend them.
·           The iron tongue of midnight hath told twelve;/ Lovers, to bed; ‘tis almost fairy time.
·           For never anything can be amiss,/ When simpleness and duty tender it.
·           If we offend, it is with our goodwill.
રિલેટેડ બ્લૉગપોસ્ટ્સઃ








September 29, 2012

નદીની રેતમાં રમતું નગર...

          ગુજરાતી ફિલ્મ 'કેવી રીતે જઈશ?' માં લેટેસ્ટ અમદાવાદ જોઈને ત્રણ એવરગ્રીન ગીતો યાદ આવી ગયા જે દરેક અમદાવાદીના હૈયામાં જ વસેલા છે.

(૧) ચીનુ મોદી 'ઇર્શાદ'નું 'આટાપાટા અમદાવાદ'

બાળપણમાં અમદાવાદ દૂરદર્શન પર અસંખ્ય વાર જોયેલું અને તેમાં આવતા તમામ ગુજરાતી કલાકારોને તે જે પાત્રોના નામે સિરિયલમાં આવતાં તે નામે ઓળખતો.



                                                           (કોરસ)   
આટાપાટા, આટાપાટા, આટાપાટા, આટાપાટા,
આટાપાટા, આટાપાટા, આટાપાટા, આટાપાટા,
કરે શ્વાસના સાટાપાટા, લાભ સદાયે, કભી ઘાટા,
રોજ રમીને આટાપાટા, દાંત કરી દે સૌના ખાટા.
શહેર નહીં યે હૈ સન્નાટા, રોજ રમે છે આટાપાટા,
અમદાવાદ… અમદાવાદ… અમદાવાદ…
આટાપાટા, આટાપાટા, આટાપાટા, આટાપાટા,
પાટાઆટા પાટાઆટા પાટા..
પાંચ બનાવ્યા સેતુ…
પાંચ બનાવ્યા સેતુ, તો પણ કંઈ વળતો હેતુ,
એક બીજાને જરી સમજે, જાણે રાહુ-કેતુ.
એક બીજાને જરી સમજે, જાણે રાહુ-કેતુ.
શહેર નહીં યે હૈ સન્નાટા, રોજ રમે છે આટાપાટા,
અમદાવાદ… અમદાવાદ… અમદાવાદ…
આટાપાટા, આટાપાટા, આટાપાટા, આટાપાટા,
પાટાઆટા પાટાઆટા પાટા..
શેરબજારે ભીડ જમાવે, લક્ષ્મીજી ને પગ નમાવે,
(લીધા…. દીધા….લીધા…. દીધા….
લીધા..દીધા..લીધા..દીધા..)
શેરબજારે ભીડ જમાવે, લક્ષ્મીજી ને પગ નમાવે,
પૂરી-પકોડી, ખાય ચવાણું, ઓછે પૈસે ભૂખ શમાવે.
શહેર નહીં યે હૈ સન્નાટા, રોજ રમે છે આટાપાટા,
અમદાવાદ… અમદાવાદ… અમદાવાદ…
આટાપાટા, આટાપાટા, આટાપાટા, આટાપાટા,
પાટાઆટા પાટાઆટા પાટા..
વ્હાલ કરીને પાતા કોલા, નામ પૂછો તો સાબરકોલા,
(પ્રેમમાં થોડી ફરેબી જોઇએ, પ્રેમમાં થોડી ફરેબી જોઇએ,
ફાફડા સાથે જલેબી જોઇએ. )
વ્હાલ કરીને પાતા કોલા, નામ પૂછો તો સાબરકોલા,
ચા અડધી પીવડાવીને એ ગામમાં પાડે મોટા રોલા.
ચા અડધી પીવડાવીને એ ગામમાં પાડે મોટા રોલા.
શહેર નહીં યે હૈ સન્નાટા, રોજ રમે છે આટાપાટા,
અમદાવાદ… અમદાવાદ… અમદાવાદ…
આટાપાટા, આટાપાટા, આટાપાટા, આટાપાટા,
પાટાઆટા પાટાઆટા પાટા..
દિવસે ગલ્લે પાન બનાવે, રાતે સીરિયલ શૂટ કરાવે,
(રોલ  વિસિઆરકેમેરા...સાઉન્ડ…એક્શન)
દિવસે ગલ્લે પાન બનાવે, રાતે સીરિયલ શૂટ કરાવે,
જૂની ગાડી માંડ ખરીદે, ધક-ધક-ધક- ધક ધક્કા મારી રોજ ચલાવે.
શહેર નહીં યે હૈ સન્નાટા, રોજ રમે છે આટાપાટા,
અમદાવાદ… અમદાવાદ… અમદાવાદ…
આટાપાટા, આટાપાટા, આટાપાટા, આટાપાટા,
પાટાઆટા પાટાઆટા પાટા..
હુલ્લડના હેવાયા માણસ, કર્ફ્યૂથી ટેવાયા માણસ,
હુલ્લડના હેવાયા માણસ, કર્ફ્યૂથી ટેવાયા માણસ,
લાભ વગર ના કદીય  લોટે, લોભે બહુ લલચાયા માણસ.
લાભ વગર કદી એ લોટે, લોભે બહુ લલચાયા માણસ.

શહેર નહીં યે હૈ સન્નાટા, રોજ રમે છે આટાપાટા,
અમદાવાદ… અમદાવાદ… અમદાવાદ…
આટાપાટા, આટાપાટા, આટાપાટા, આટાપાટા,
પાટાઆટા પાટાઆટા પાટા..
કરે શ્વાસના સાટાપાટા, લાભ સદાયે, કભી ઘાટા,
રોજ રમીને આટાપાટા, દાંત કરી દે સૌના ખાટા.
શહેર નહીં યે હૈ સન્નાટા, રોજ રમે છે આટાપાટા,
અમદાવાદ… અમદાવાદ… અમદાવાદ…
આટાપાટા, આટાપાટા, આટાપાટા, આટાપાટા,
પાટાઆટા પાટાઆટા પાટા..

(૨) અમે અમદાવાદી - અવિનાશ વ્યાસ

ગુજરાતી ટંગ-ટ્વિસટર 'અરે પોળની અંદર પોળ, ગલીમાં ગલી, ગલી પાછી જાય શેરીમાં ઢળીશેરી પાછી જાય પોળમાં વળી, વળી પાછી ખડકીને અડકીને ખડકી ચલી,' યાદ છે?


અમે અમદાવાદી, અમે અમદાવાદી,
અમે અમદાવાદી, અમે અમદાવાદી.

જેનું પાણી લાવ્યું તાણી ભારતની આઝાદી,
ભાઈ, અમે અમદાવાદી, અમે અમદાવાદી.

અમે અમદાવાદી, અમે અમદાવાદી,
અમે અમદાવાદી, અમે અમદાવાદી.

અમદાવાદના જીવનનો સુણજો ઇતિહાસ ટચૂકડો,
જ્યાં પહેલા બોલે મિલનુ ભૂંગળું પછી પુકારે કુકડો,
ને સાઇકલ લઇને સૌ દોડે રળવા રોટીનો ટુકડો,
પણ મિલમંદિરના નગદેશ્વરનો રસ્તો કયાં છે ઢુંકડો?
મિલ મજદૂરની મજદૂરી પર શહેર તણી આબાદી.

ભાઈ, અમે અમદાવાદી, અમે અમદાવાદી,
અમે અમદાવાદી, અમે અમદાવાદી.

સમાજવાદી,  કોંગ્રેસવાદી, શાહીવાદી, મૂડીવાદી,
નહિ સમિતિ,  નહિ કમિટી,  સોશિઆલિસ્ટ કે જ્ઞાતિવાદી,
નહિ વાદની વાદવિવાદી,  ‘એમ’ વિટામિનવાદી,

ભાઈ, અમે અમદાવાદી, અમે અમદાવાદી,
અમે અમદાવાદી, અમે અમદાવાદી.

ઊડે હવામા ધોતિયું ને પેહરી ટોપી ખાદી,
ઉઠી સવારે ગરમ ફાફડા, ગરમ જલેબી ખાધી,
આમ જુઓ તો સુકલકડી ને સુરત લાગે માંદી,
પણ મન ફાવે તો ભલભલાની ઉથલાવી દે ગાદી,
દાદાગીરી કરે બધે છોકરા, છોકરીઓ જ્યાં દાદી,
ભાઈ, અમે અમદાવાદી, અમે અમદાવાદી,
અમે અમદાવાદી, અમે અમદાવાદી.

અરે પોળની અંદર પોળ, ગલીમાં ગલી, ગલી પાછી જાય શેરીમાં ઢળી,
શેરી પાછી જાય પોળમાં વળી, વળી પાછી ખડકીને અડકીને ખડકી ચલી,
અરે મુંબઈની કોઇ મહિલા જાવા જમાલપુર નીકળી,
ને વાંકીચૂંકી ગલી-ગલીમાં વળી વળી ને ભલી,
ભાઈ માણેકચોકથી નીકળી પાછી માણેકચોકમાં મળી,
આવી તો ભાઈ બહુ કેહવાની, આતો કહી નાખી એકાદી.

ભાઈ, અમે અમદાવાદી, અમે અમદાવાદી,
અમે અમદાવાદી, અમે અમદાવાદી.

જેનું પાણી લાવ્યું તાણી ભારતની આઝાદી,
ભાઈ, અમે અમદાવાદી, અમે અમદાવાદી.

અમે અમદાવાદી, અમે અમદાવાદી,
અમે અમદાવાદી, અમે અમદાવાદી.

(૩) મળે ન મળે - આદિલ મન્સૂરી

કવિતાની William Wordsworth દ્વારા એક વ્યાખ્યા કરવામાં આવી હતીઃ "the spontaneous overflow of powerful emotions recollected in tranquillity." આ વ્યાખ્યાના આદર્શ જીવંત ઊદાહરણ સમી ગઝલ એટલે આદિલ મન્સૂરીની 'મળે ન મળે'. દિલને ચીરી નાખે તેવા કારણસર જ્યારે અમદાવાદ છોડીને અમેરિકા વસવું પડ્યું, ત્યારે સાબરમતીના કાંઠે વસેલ અમદાવાદને માટે સ્વ. આદિલ મન્સૂરીએ લખેલ આ ગઝલ માટે શું કહેવું?  'સહિયારુસર્જન' બ્લૉગ પર આ ગઝલ વિશે વાંચેલ એક વાતઃ ઇંગ્લેન્ડના બર્મિંગહામના એક કાર્યક્રમમાં મન્સૂરીજીએ આ ગઝલ રજૂ કરી. કાર્યક્રમના અંતે એક બહેને તેમને કહ્યું કે 'આદિલભાઈ, આ કાવ્ય સાંભળીને હું રડી પડી.' ત્યારે તેમણે કહ્યું હતું, 'બહેન, મેં એ રડતા રડતા જ લખેલું.' એ 'અનામિકા' બહેનને એટલું જ કહેવાનું કે you are one of many.


નદીની રેતમાં રમતું નગર મળે મળે,
ફરી દ્રશ્ય સ્મૃતિપટ ઉપર મળે મળે.

ભરી લો શ્વાસમાં એની સુગંધનો દરિયો,
પછી માટીની ભીની અસર મળે મળે.

પરિચિતોને ધરાઈને જોઈ લેવા દો,
પછી હસતાં ચહેરા, મીઠી નજર મળે મળે.

ભરી લો આંખમાં રસ્તાઓ, બારીઓ, ભીંતો,
પછી શહેર, ગલીઓ, ઘર મળે મળે.

રડી લો આજ સંબંધોને વીંટળાઈ અહીં,
પછી કોઈને કોઈની કબર મળે મળે.

વળાવા આવ્યા છે ચ્હેરા ફરશે આંખોમાં,
ભલે સફરમાં કોઈ હમસફર મળે મળે.

વતનની ધૂળથી માથું ભરી લઉંઆદિલ’,
અરે ધૂળ પછી ઉમ્રભર મળે મળે.